Efnahagsmál

...Hvað það varðar eiga þeir góða bandamenn á Alþingi Íslendinga. Það höfum við fengið að heyra í málflutningi sjálfstæðismanna á Alþingi að undanförnu. Efnhags- og viðskiptaráðherra hefur lagt fram frumvarp um framhald gjaldeyrishafta til fimm ára til varnar íslensku efnahags- og peningakerfi á meðan það stendur höllum fæti. Þessi fyrirhuguðu lög eru skýr skilboð til þessara aðila að ætli þeir sér úr landi með feng sinn þá sé ráðlegt að gera það nú á þeim kjörum sem í boði eru við núverndi gjaldeyrishömlur; þær séu ekki á förum. Samhliða hefur Seðlabanki Íslands hafið ...

...Að mínum dómi þarf að afnema vísitölubindingu lána. Enda þótt greiðslubyrði vísitölubundinna lána sé ekki eins þung framan af og óvísitölubundinna lána (því verðbólguþátturinn er tekinn að láni og færður yfir á höfðustólinn) þá verður lánið dýrara þegar upp er staðið.  Í kreppu er vísitölubinding stórhættuleg, því á meðan allar efnahagsstærðir eru rýrðar...er fjármagnið varið. Þegar síðan ofan á verðbæturnar kemur drjúg vaxtaprósenta þýðir þetta flutning á verðmætum frá heimilum og atvinnurekstri til fjármálastofnana...Þar til vísitölubinding verður afnumin ber að setja tveggja prósenta þak á vexti vísitölubundinna lána. Það væri eins skynsamlegt nú  og það hefði verið fyrir þrjátíu árum þegar þáverandi seðlabankastjóri talaði fyrir því.

Birtist í DV 05.07.10.
Ég er ekki í hópi þeirra sem telja að efnahagsvanda þjóðarinnar eigi að leysa í dómssölum.  Að því marki sem stjórnvöld geta yfirleitt komið að málum ber að leita lausna með lögum. Þannig hefði með lögum mátt nema vísitölutengingu lána tímabundið úr gildi óðaverðbólgumánuðina í kjölfar hrunsins. Það lagði þáverandi formaður BSRB til á fundi með þáverandi oddvitum ríkisstjórnar í október 2008. Því var hafnað. Núverandi ríkisstjórn hefur einnig hafnað slíkum almennum lausnum. Ákveðið var að fara hina „sértæku" leið. Þeir sem ættu í sérstökum vandræðum skyldu fara í „greiðsluaðlögun" og teldu fólk eða fyrirtæki á sér brotið skyldu viðkomandi leita til dómstóla....Ekki á að lesa meira í þessa yfirlýsingu Seðlabankans og FME en í henni er í raun fólgið. Um er að ræða leiðbeiningar til bráðbirgða eða þar til dómstólar hafa kveðið upp sinn úrskurð....

...Sagt var: Þeir sem telja á sér brotið leiti til dómstóla. Nú liggur niðurstaða dómstóla fyrir. Hana ber að virða. Ef lánveitandinn telur á sér brotið getur hann farið sömu leið og lántakandinn. Spurningin er nú sú, hvort fjármálafyrirtækin telji að Seðlabankinn og FME hafi tekið af sér ómakið. Þau séu einfaldlega laus allra mála. Með tilmælum þessara aðila sé fundin leið sem þau geti farið. Svo er ekki. Í yfirlýsingu FME og Seðlabanka eru tekin af öll tvímæli um að tilmælin séu til bráðabirgða... Ef lánveitendur efast um skyldur sínar og réttmæti niðurstöðu Hæstaréttar eða telja þar eitthvað óútkljáð, verða þeir að fá niðurstöðu fyrir dómi. Hagsmunsamtök heimilanna hafa hvatt til þess að lagalegri óvissu verði eytt með þessum hætti. Hlutverk ríkisvaldsins er í mínum huga nú tvíþætt...

Birtist í Fréttablaðinu 07.04.10.
Hluti af stofnanaveldinu íslenska - sá hinn sami og vildi ljúka Icesave samningunum sem fyrst í sumar - leggur sig nú í líma við að sýna fram á að frestun samninganna hafi valdið okkur ómældu tjóni. Reyndar ekki alveg ómældu - í eiginlegri merkingu - því sumir hafa reiknað meint tjón af nokkurri nákvæmni. Hér eru  á ferðinni auk Fréttablaðsins, fræðimenn, núverandi og fyrrverandi við Háskóla Íslands, hagdeild ASÍ, nokkrir starfsmenn Seðlabankans og stjórnmálamenn, núverandi og fyrrverandi. Þessir aðilar eiga það flestir sammerkt að vitna óspart hver í annan og gera þannig fullyrðingu eins að eigin rökstuðningi, án þess þó að fullyrðingin hafi verið annað en getgátur einar....

Birtist í Fréttablaðinu 21.12.09.
...Ríkisstjórn VG og Samfylkingar hefur valið þá leið að reyna að fara bil beggja við þessar aðstæður - feta eins konar milliveg. Á þessu ári er hallinn á ríkissjóði um eitt hundrað og sextíu milljarðar. Á næsta ári má gera ráð fyrir að hann verði um eitt hundrað milljarðar. Þetta er umtalsverður halli en ástæðan fyrir honum er að sjálfsögðu sú, að við viljum komast hjá meiri niðurskurði og skattlagningu en raunin verður á. Við gerum okkur grein fyrir því að langt er gengið í hvoru tveggja, niðurskurðinum og skattlagningunni, og hefur því margoft verið lýst yfir af okkar hálfu að þessi mál verði að vera í stöðugri endurskoðun. Hitt er svo annað mál að þótt kreppan sé okkur erfið er ýmis sóknarfæri að finna....

...En hverjir skyldu vera handhafar þessa sérkennilega réttlætis? Það eru Norðurlandaþjóðirnar og Eystrasaltsríkin. Saman eigum við NIB. Skyldu þetta vera þumalskrúfur úr Icesave verkfæraboxinu? Af sama meiði og "hjálpin" frá AGS og Brussel? Kannski hefndaraðgerðir vegna tapaðra útlána NIB á Íslandi, sem vissulega voru gríðarleg á síðasta ári? Eða er þetta bara vinnulagið í fjármálaheiminum - úr öllum tengslum við allt sem við flest köllum heilbrigða skynsemi? Væri ekki rétt að fjölmiðlar grennsluðust nánar fyrir um þetta? Að þeir spyrðu eigendurna, norræna ráðherra, sem koma reglulega saman til að lýsa því yfir hve mikil vinátta ríki okkar í millum, hvað valdi því að nú þurfi að herða að fjárvana íslenskum sveitarfélögum?...

... Mikilvægt er að ákvarðanir sem teknar eru á sviði atvinnumála verði teknar að yfirveguðu ráði. Þá er beðið um tvennt þegar stóriðjan er annars vegar. Í fyrsta lagi verði hugað að öflun orkunnar áður en samið er um ráðstöfun hennar. Í öðru lagi verði hugað að raunverulegum virðisauka fyrir þjóðarbúið þar á meðal sköpun atvinnutækifæra. Um síðarnefnda þáttinn er grein Indriða H. Þorlákssonar þörf lesning... Því ber að fagna að nú skuli hugað að atvinnuuppbyggingu með fjölbreytni í huga. Stuðningur við sprotafyrirtæki er af þessum meiði. Gamalkunnugt orðtak minnir og á að ...

...Ég minnist þess á tíunda áratugnum þegar Frakkar leituðu leiða í gegnum skattakerfið að örva atvinnu þá drógu þeir úr skattlagningu á allt sem var launatengt og færðu skattbyrðarnar þess í stað yfir á almennan framleiðslukostnað - kostnað sem var óháður eða lítt háður mannaflanum. Hér á landi myndi þetta þýða orkuskatta fremur en tryggingagjöld. Hvers vegna skyldu íslenskir atvinnurekendur vilja fara gagnstæða leið? Hvers vegna er þeir á móti því að fara leið sem augljóslega er ...

Joseph Stiglitz fór almennnt vel í Íslendinga. Það leyfi ég mér að fullyrða. "Hófasamur" og  "í góðu jafnvægi" voru lýsingar sem ég heyrði frá fleiri en einum eftir Silfur Egils í gær. Sama var uppi á teningnum eftir opna fundi hans í dag í Háskóla Íslands og með þingmönnum og ríkisstjórn. Ég ætla að nefna tíu atriði sem fram komu hjá Stigliz og mér þóttu athyglisverð...