KALLAÐ EFTIR ÁBYRGRI UMRÆÐU

Birtist í Fréttablaðinu 20.10.10.
FB logoEnginn deilir um að skuldavandi margra einstaklinga og fyrirtækja er mikill. Enginn deilir um að aðgerða er þörf enda hefur verið gripið til þeirra. Menn deila hins vegar um áherslur og nálgun. Þegar hefur verið komið til móts við marga þá sem verst eru settir. Annars vegar er það mjög tekjulágt fólk og hins vegar þeir sem hafa skuldsett sig mjög mikið og umfram greiðslugetu. Búin eru til úrræði sem henta þessum hópum sem "verst eru settir", í mörgum tilvikum hinir tekjulægstu og hinir tekjuhæstu. Eftir standa þá þeir sem tekið hafa íbúðalán, geta borgað en með stórskertum lífskjörum. Þau skertust þegar öll lán í landinu voru hækkuð með flatri uppfærslu.

Flöt uppfærsla - flöt niðurfærsla

Fjármálakerfið hrundi sem kunnugt er, gjaldmiðillinn að sama skapi, meðal annars vegna gjaldeyrisbrasks fjármálageirans, verðbólga skaust upp á við en kaupmátturinn féll. Til varð gríðarlegt misgengi launa og lána. Frá 2008 og fram á þennan dag hefur vísitala neysluverðs stigið um tæp 30% en kaupmátturinn rýrnað um rúm 10%. Láninn tóku flatri hækkun samkvæmt vísitölunni en af þeim er hins vegar greitt upp úr launaumslagi sem hefur skroppið saman. Nú vildu margir mæta hinni flötu uppfærslu allra lána með flatri niðurfærslu, skrúfa vísitöluna niður -finna í það minnsta einhvern milliveg. Þannig að bankakreppan yrði ekki bara skuldarakreppa heldur tæki fjármagnið líka á sig einhverja rýrnun. Fyrir þessu hafa Hagsmunasamtök heimilanna talað. Og undir þetta hef ég tekið jafnframt því sem ég hef fagnað þeirri breiðu umræðu sem ríkisstjórnin hefur kallað eftir. Þorsteinn Pálsson, stjórnmálaskýrandi  á Fréttablaðinu um helgar, segir í nýjasta pistli sínum að forsætisráðherra hafi "kúvent" stefnu sinni  varðandi skuldavanda heimilanna "og tekið stöðu með þeim sem krefjast almennrar niðurfellingar skulda..." Þetta þykir Þorsteini slæmt en verstur er þó dómsmálaráherrann að hans mati, sá sem þetta ritar, því hann hafi "gengið enn lengra í loforðum."

Ekkert svikið

Getur það verið að svo mjög langi Þorstein Pálsson til að snúa út úr öllu sem úr Stjórnarráðinu kemur að hann geti ekki látið nokkurn mann af þeim bæ njóta sannmælis? Forsætisráðherra er í mikilli alvöru að kalla eftir opinni umræðu og kanna hvort forsendur eru fyrir víðtækri sátt um almenna lausn á borð við niðurfærslu skulda. Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra, hefur engu lofað öðru en því að reyna að gera sitt besta. Það á við um ríkisstjórnina í heild sinni. Allt tal um svikin loforð eru hrein ósannindi. Vandinn er sá að sumt er löggjafanum, og þar með framkvæmdavaldinu, fært annað ekki. Þetta er verið að greina. Jafnframt er leitað eftir samstarfi og breiðri samstöðu.
Staðan er semsé þessi:  Óskum hefur verið beint til fjármálastofnana um að þær taki þátt í almennum aðgerðum. Viðbrögðin hafa verið dræm en endanleg  svör liggja ekki fyrir. Millileiðir hafa hins vegar verið orðaðar. Allt tal um svikin loforð eða leikarskap af hálfu stjórnvalda  er því ósatt. Það sem meira er, þetta er ósanngjarnt og óábyrgt tal.

Leitað lausna

Það er af mikilli alvöru verið að leita lausna og að mínu mati er það beinlínis ábyrgðarhluti að reyna að grafa undan slíkri viðleitni. Staða mála á Íslandi er alvarlegri en svo að menn geti leyft sér slíkt.
Auðvitað skrifar Þorsteinn Pálsson eins og hann lystir og Fréttablaðið velur sér þá fréttaskýrendur sem það vill bjóða lesendum sínum upp á. Ég ætla hins vegar að leyfa mér að óska eftir ábyrgari umræðu - og fréttaskýringum sem eru meira á dýptina.

Fréttabréf