Beint á leiđarkerfi vefsins

Kjaramál

15. Júlí 2014

SAMMÁLA VERKALÝĐSHREYFINGUNNI UM LÁGMARKSLAUN

heildarsamtök
Enn er komið  fram komið á Alþingi þingmál þar sem lagt er til að leyfileg lágmarkslaun í landinu verði ákveðin með lögum en ekki eins og hingað til í kjarasamningum. Lægstu laun taki með öðrum orðum mið af lagaákvörðun Alþingis, þótt vissulega verði heimilt að semja um önnur og betri kjör. Þrír þingmenn Vinstrihreyfiingarinnar græns framboðs standa að þingmálinu að þessu sinni og er fyrsti flutningsmaður Lilja Rafney Magnúsdóttir en hún hefur látið að sér kveða innan verkalýðsfélaga á Vestfjörðum í þágu láglaunafólks. Hugsunin með þingmálinu er að styrkja stöðu þess.

Innan verkalýðshreyfingarinnar er þó almenn andstaða gegn lögbindingu lágmarkslauna og er ég þeim sjónarmiðum sammála og hef jafnan verið þegar þessi mál hefur borið á góma áður á Alþingi. (sjá varðandi umræðu nú m.a.: http://www.ruv.is/frett/deilt-um-naudsyn-laga-um-lagmarkslaun )

Í Bandaríkjunum eru  lágmarkslaun lögbundin þótt viðmiðið sé mismunandi í einstökum ríkum. Sama gildir í mörgum Evrópu, en þó síst þar sem verkalýðshreyfing er sterk. Þótt margt megi að íslenskri verkalýðshreyfingu finna  þá hefur hún mörgu  áorkað í tímans rás og komið mörgum þjóðþrifamálum í höfn og í alþjóðlegum samanburði er hún sterk.

Íslensk verkalýðshreyfing hefur fengið því áorkað að lögbundið er ákvæði þess efnis að óheimilt er að greiða lægri laun en lægstu umsömdu launataxtar kveða á um. Það er meira en sagt verður víðast hvar erlendis og tel ég þetta vera heppilegasta fyrirkomulagið til að forðast undirboð, „social dumping" sem er höfuðréttlæting margra sem berjast fyrir lögbindingu lágmarkslauna. Með samningsbundnum kjörum er það verkalðyshreyfingin sem hefur aðhalds- og eftirlitshlutverkið fremur en þingið sem fremur hefði slíkt hlutverk með hendi ef af lögbindingu yrði.

Atvinnurekendur vilja margir afnema launataxta með öllu. VR gekkst inn á þá línu illu heilli og semur aðeins um gólfið. Opinberi geirinn hér á landi hefur hins vegar  viðhaldið taxtalaunakerfi; kerfi þar sem samið er um kjörin en forstjórinn eða forstöðufólkið  er ekki einrátt um þau. Slíku geðþóttakerfi, stjórnað að ofan, reyndi ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar að koma á með lagasetningu árið 1996. Það tókst ekki.  Sem betur fer.

Auðvitað er það svo að baráttusaga tuttugustu aldarinnar einkenndist af því að sigrar náðust, iðulega á vinnumarkaði, og var ávinningurinn síðar tryggður með lögum og gilti þá rétturinn fyrir alla. Þetta var eðlilegt og vil ég engan veginn vinda ofan af öllum lögbundnum  réttindum og færa þau inn á samningssviðið að nýju einsog ASÍ og SA hafa stundum viljað og nefni ég þar ýmsa þætti almannatrygginga og starfsendurhæfingu sem þessir aðilar vilja að séu tryggðir í samningum og á verksviði samningsaðila síðan að framfylgja.

Um launin gegnir hins vegar að mínu mati öðru máli. Lögbinding lágmarkslauna hefur hvergi tryggt ásættanleg lífskjör fyrir hina lægstu. Því síður hefur slíkt fyrirkomulag orðið til að hjálpa launafólki almennt. En atvinnurekendur eru víðast hvar ekki ósáttir við slíkt kerfi. Þeir vilja nefnilega afnema kjarabaráttuna og telja innlegg af þessu tagi vera  í þá veru: Kveðið verði á um lágmarkslaun i lögum og síðan fái einstaklingarnir greitt í samræmi við frammistöðu í starfsmannaviðtölum. Svona er þetta í alvöru víða í framkvæmd og færist í vöxt!

Nú er það svo að þótt hér séu ekki lögbinding lægstu launataxta þá eru engu að síður kjör lægstu hópanna utan vinnumarkaðar tryggð með lögum: Kjör atvinnulausra, öryrkja og aldraðra. Allt er þetta ákvarðað á Alþingi. Erum við svo ánægð með niðurstöðuna að við eygjum þar fyrirheitna landið fyrir launafólk? Launalög í stað kjarabaráttu!

Á þessi sjónarmið hef ég áður bent sem áður segir, einnig í vor þegar þessi mál bar á góma í þingflokki VG. Ég sagði þá jafnframt að ef fyrrnefnt þingmál, sem þá var í burðarliðnum, yrði til þess að beina sjónum að kjörum láglaunafólks, þá væri vissulega til nokkurs unnið því slík umræða  gæti orðið til góðs. En þá yrði líka að taka þá umræðu.

Ég hef lengi talað fyrir því að reynt yrði að ná heildarsamkomulagi um hvert skuli vera launabilið í kjarasamningum bæði á almennum vinnumarkaði og hjá ríki og sveitarfélögum. Þessu ætti alla vega að vera hægt að framfylgja hjá hinu opinbera væri til þess pólitískur vilji og vilji hjá smatökum launafólks að sama skapi. Hér áður fyrr talaði ég fyrir því að sá hæsti yrði aldrei hærri en tvöföld kjör hins lægsta. Í seinni tíð hef ég nefnt einn á móti þremur. Færi svo að við samþykktum að setja lágmarkslaun með lögum, þá yrði jafnframt að fá fram hvort vilji væri til þess að lögbinda hæstu laun. Ég óttast að í viðleitni til að bæta kjör láglaunafólks yrði lítið hald í því að lögbinda kjör þess án þess að taka jafnframt á hæstu launum og kjarabilinu í heild sinni. En vissulega er þarna kominn flötur á bráðnauðsuynlegri umræðu og er mikilvægt að nota tilefnið til að efna til hennar og kalla þar til verkalýðshreyfinguna. Yrði þessi niðurstaðan kynni málið að taka á sig ásættanlegri mynd.

Hið jákvæða í hugsuninni um lögbindingu lágmarkslauna er viðmiðun í vísitölu um áætlaðan framfærslukostrnað. Þetta er vissulega eftirsóknarvert viðmið að ná fram en sé því ekki framfylgt í raun eins og ástæða er til að óttast með hliðsjón af reynslu annarra þjóða og okkar eigin reynslu hvað varðar kjör öryrkja og atvinulausa sem eru ákveðin með lögum,  þá er sú hætta fyrir hendi að með þessari kerfisbreytingu glatist aðhaldið sem við nú höfum frá verkalýðshreyfingunni án þess að hafa í hendi að nokkuð hafi raunverulega áunnist.   

Eg í lokin: Alþingi er ekki óvant því að hafa afskipti af kjarasamningum og kjaramálum.  Ekki verður sagt að sú aðkoma hafi verið til að hrópa húrra fyrir. Hér er um að ræða lög á verkföll aftur og ítrekað, að ógleymdum náttúrlega lögum sem þingið setti um sín eigin kjör, fyrst viðbótargreiðslur ofan á kjör sem Kjararáð hafði úrskurðað þingmönnum lögum samkvæmt og síðan hin illa þokkuðu eftirlaunalög. Til þessa getur aðkoma Alþingis að kjaramálum varla  talist traustvekjandi. En vissulega getur þetta sem annað tekið breytingum og batnandi mönnum er best að lifa. Höfum þó þessa forsögu í huga.

  


Bréf til síđunnarRSS Fréttaveita

Frá lesendum

20. September 2018

HERĆFINGAR NATÓ MEĐ MEIRU

Herskipin nú hópast að
í heræfingum gellur.
Og flugvélar hér fylltu hlað
að sækja Kanamellur.
Pétur Hraunfjörð

16. September 2018

ŢARF AĐ TALA SKÝRAR UM PENINGAÖFLIN

Sæll Takk fyrir fundinn fyrr í dag (í gær). Verður hægt að nálgast glærurnar og upptöku af fundinum? ... Eitt sem mér fannst nokkuð einkennilegt var að mikið var talað um peningaöfl en samt ekki hver þau í raun væru í núverandi samfélagi. Orðin ferðaþjónustua og hótel voru lítið sem ekkert notuð. Það gæti enginn sagt að VG hefði gert neitt nema að beygja sig niður fyrir þeim öflum á kostnað íbúa borgar og lands. Líf dásamar airbnb og heldur áfram núverandi meirihluta. Katrín talar á móti skattalagabreytingum því hún vinni gegn minni félögum. SJS gerir lítið út umhverfisáhrifum ferðaþjónustunnar ...
Daníel Þór

12. September 2018

ŢEGAR JÓAKIM VON AND FĆR VÖLDIN

Þakka þér fyrir að standa fyrir fundi um braskavæðingu borgarinnar. Ég hvet sem flesta að leggja leið sína í Efstaleitið og verða vitni að því sem þar er að gerast. Í stað opins fallegs svæðis þar sem Útvarpshúsið naut sín vel er nú komin mini-Manhattan nema að á Manhattan hefði þetta aldrei verið leyft! Vísa ég þar í Central Park sem ...
Jóel A.  

12. September 2018

HAG-FRĆĐINGAR TIL LIĐS VIĐ SA

Kjararáðið kepptist við,
k
aupið hækka toppa.
Fjögur prósent fáið þið,
flóðið viljum stoppa.
Kári

23. Ágúst 2018

MEIRIPOKA-MENN HANNESAR

Meiri pokann margur vó,
Mammons trú þeir játa.
Í minni pokann mega þó,
menn við dauða láta.
Kári

21. Júlí 2018

TIL HAMINGJU!

Nú sjötugur ´ann segist vera
og sennilega er rétt
En ellina mega ýmsir bera
Ögmundur gerir það létt.
...
Pétur Hraunfjörð

19. Júlí 2018

Á AFMĆLISDEGI ÖGMUNDAR

Árin jarðnesk aldrei tel,
endar víst með tapi.
Innri maður yngist vel,
oft að sama skapi.
Kári

15. Júlí 2018

HUGSAĐ TIL VINAR

Brátt áratugina sérðu sjö
samt gefurðu lítið eftir
Ævikvöld eignist eflaust tvö
Þar ekkert ykkur heftir!!
...
Pétur Hraunfjörð

21. Júní 2018

NÚ ÁHUGI MINN ALLUR FÓR

Nú áhugi minn allur fór
er af leið var haldið
Katrín valdi auðvalds-kór
og kaus Íhaldið.
...
Pétur Hraunfjörð

17. Júní 2018

Í FRAMHALDI AF OLÍFUVIĐAR-GREIN

Í framhaldi af grein þinni um Ólífuviðargrein þá er vert að rifja upp ferð Apolli 11 til tunglsins í júlí 1969. Merki ferðarinnar (Mission Emblem) var hannað af geimförunum sjálfum. Þeir komu upp með þá hugmynd að nota ameríska örninn og tunglferjan sjálf var kölluð "Eagle". Í lokafasa hönnunarferlisinu þótti geimförunum útlit arnarins vera of ...
Sveinn V. Ólafsson


BSRBVGAlţingi

Póstlisti

Hér ađ neđan geturđu skráđ ţig á póstlista Ögmundar. Skráđir ađilar fá reglulega sent fréttabréf í tölvupósti.




Afskrá | Breyta skráningu

Frjálsir pennar

3. Júlí 2018

Kári skrifar: ŢJÓĐAREIGN OG KVÓTAKERFI Í LJÓSI SAMKEPPNIS-RÉTTAR

... Löggjafinn, Alþingi, er hins vegar rígbundinn margskonar hagsmunaöflum sem í raun stjórna ferðinni og því ekki við miklu að búast úr þeirri áttinni. Umræða um „hag­ræðingu" kemur fyrir lítið, eigi menn ekki það sem hagræðingin snertir. Með öðrum orðum; eignarréttur íslensku þjóðarinnar var hafður að engu. Þjóðareign varð að „þjófaeign". Það er kjarni málsins. Hið svokallaða „framsal" er því lögleysa frá upphafi þegar af þeirri ástæðu. Þar að auki hefur íslenska þjóðin notið í litlu meintrar hag­ræðingar sem hefur að stærstum hluta endað í vösum braskara og hluthafa útgerðarfyrirtækja ...

10. Apríl 2018

Hrafn Magnússon skrifar: LEIFTURSÓKN FRÁ HĆGRI

Fyrir nokkru las ég bók Þorleifs Óskarssonar, sagnfræðings, um SFR, stéttarfélag í almannaþjónustu. Félagið hét reyndar SFR, starfsmannafélag ríkisstofnana, þegar ég gegndi framkvæmdastjórastörfum fyrir félagið á árunum 1973 til 1975. Bókin kom út í apríl á liðnu ári og er heiti hennar  „Saga baráttu og sigra í sjötíu ár". Bók Þorleifs er afar fróðleg og prýdd mörgum myndum. Ég hefði talið ákjósanlegt að nafnalisti væri aftast í bókinni, en tilvísanir, heimildir og myndaskrá eru hins vegar til fyrirmyndar.  Þá eru viðtölin við ýmsa fyrrverandi og núverandi forystumenn félagsins upplýsandi og gefa fyllri mynd af starfsemi SFR. Við lestur bókarinnar sakna ég þó þess að ekki sé getið um ...

13. Mars 2018

Jón Karl Stefánsson skrifar: VARĐANDI NEIKVĆĐA UMFJÖLLUN UM VANESSU BEELEY OG TIM ANDERSON

Eins og við mátti búast vakti fyrirlestur Vanessu Beeley ásamt útgáfu bókar Tim Andersons, Stríðið gegn Sýrlandi, sterk viðbrögð, bæði jákvæð og neikvæð. Einnig var viðbúið að viðbrögðin í neikvæðu áttina væru ekki efnisleg, heldur beint gegn persónum höfundar og þeirra sem buðu Vanessu til Íslands. Það er rétt að svara bæði þeirri gagnrýni sem komið hefur upp og einnig að lýsa stuttlega því sem kemur fram í bók Tims Andersons og einnig því sem ekki kemur fram þar, um tilgang útgáfunnar og þætti þýðenda í þessu öll saman. Bók Tims Andersons er mjög ítarleg, hvað heimildavinnu varðar. Þeir sem vilja ...

Slóđin mín:

Kjaramál

Stjórnborđ

Forsíđa vefsins Stćkka letur Minnka letur Senda ţessa síđu Prenta ţessa síđu Veftré Hamur fyrir sjónskerta