Beint á leiđarkerfi vefsins

Frjálsir pennar

24. Mars 2017

Kári skrifar: NÝGENGI FJÁRGLĆFRA-MENNSKU Á ÍSLANDI

Frá aldamótunum 2000 og fram að hruni íslenska efnahagsundursins, árið 2008, mátti greina stóraukið nýgengi fjárglæframennsku á Íslandi. Nýgengið[1] minnkaði nokkuð fyrstu árin eftir hrun en fjárglæframönnum[2] hefur fjölgað mjög á nýjan leik. Er þess að vænta að Viðskiptaráð og Samtök atvinnulífsins láti sig málið varða.

Margt bendir til þess að sumt fólk þrói með sér ákveðna „fjárglæframenningu" enda virðast fjárglæfrar ganga meira í sumum fjölskyldum og sumum ættum en öðrum. Það er svo einnig umhugsunarefni hvort fjárglæframennska er líka genatengd að einhverju leyti. En vísindamenn telja sumir að umhverfisþættir í æsku hafi áhrif á gen og þroskun mannsheilans.[3] Það gæti skýrt hvers vegna fjárglæframennska gengur oft mann fram af manni, innan sömu fjölskyldna.

[Maður féll í fjárglæfragildru]

Fjárglæfranna féll í pytt,

ferleg sú er gildra.

Kemur þá í huga hitt,

hegðun meðal skyldra.

Margir eru fjárglæframenn þótt þeir hafi ekki sætt ákæru og vandinn nýgengisins því talsvert falinn. Tölfræðin sýnir hins vegar kærð brot. Vandinn er því í raun meiri en tölfræðin gefur til kynna. Á það við almennt að brot eru oft mun fleiri en fjöldi kæra segir til um. Auk þess sem kæra leiðir ekki ævinlega til ákæru og ákæra ekki ævinlega til sakfellingar fyrir dómstólum.[4]

Árið 2010 er haft eftir Helga Magnúsi Gunnarssyni, hjá efnahagsbrotadeild Ríkislögreglustjóra, að kærurmálum til embættisins hafi fjölgað frá 2007 til 2009, úr 58 málum í 133.[5]

Stofnun

Ný mál árið 2011

Embætti sérstaks saksóknara[6]

140

Fjármálaeftirlitið

31

Samkeppniseftirlitið

1

Skattrannsóknarstjóri

165

Tollstjóri

250

Samtals

623

Taflan sýnir fjölda skattalaga- og efnahagsbrota sem komu til rannsóknar árið 2011.[7]

     Eins og gefur að skilja, er fjárhagslegt tjón þjóðarbúsins verulegt af þessum sökum og byrðar almennings að sama skapi miklar. Því til sönnunar má benda á allmarga dóma íslenskra dómstóla eftir hrun þar sem nýgengi fjárglæfranna er staðfest.         Í skýrslu nefndar um skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum, og lögð var fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013-2014, segir m.a. svo: „Ljóst er að efnahagsbrot snúast að jafnaði um mun meiri fjárhaglega hagsmuni en aðrar tegundir brota[8] og af því leiðir að þau eru til þess fallin að valda meira tjóni en önnur brot."[9]

Er nú svo komið að þrátt fyrir verulegar gjaldeyristekjur þjóðarbúsins, vegna ferðamanna, eru innviðir samfélagsins allir meira og minna í niðurníðslu. Mikill fjárhagsvandi er í opinbera heilbrigðiskerfinu, á sama tíma og einkaránsfólk sækir í sig veðrið og hyggst stunda „einkarekinn sjúkrahúsrekstur" en láta þó almenning niðurgreiða starfsemina. Almenningi er ætlað að halda uppi „pilsfaldakapítalisma". Enda vilja „pilsfaldakapítalistar" „fyrirsjáanleika" í sínum rekstri, á sama hátt og útgerðarmenn sem hafa rænt kvóta þjóðarinnar og neita að skila honum. Því miður verða stjórnvöld að teljast afar ólíkleg til þess að gæta almannahagsmuna, hvað snertir heilbrigðiskerfi og aðra innviði, enda er ríkisstjórnin skipuð fólki sem einmitt styður einkaránsvæðingu og „pilsfaldakapítalisma" kröftuglega. En fólk skyldi gera sér ljóst að öll slík starfsemi er aldrei almenningi til heilla, heldur þvert á móti til þess hönnuð að færa fé frá almenningi og til einkaránsfólksins. Því fólki má líkja við gráðuga máva á Reykjavíkurtjörn sem allt ætla að gleypa. Það er bókstaflega ekki hægt að sjá það með öðrum augum (nema tala gegn betri vitund).

Þegar raunveruleg samkeppni er til staðar, eins og í millilandaflugi, leggur græðgisfólkið jafnvel til takmarkanir á flugi flugfélaga! Það vekur hins vegar upp áleitnar spurningar um evrópskan samkeppnisrétt. Samkeppni á vel við í flugi, þar sem mörg flugfélög tryggja hagstætt verð fyrir neytendur, en á hins vegar ekkert erindi inn í heilbrigðiskerfið þar sem fer fram gerólík starfsemi og ætti aldrei að vera á forsendum markaðslögmála (og alls ekki pilsfaldakapítalista). Einkaránsfólkið er beinlínis forritað (mætti kalla „gervigreind") með fræðum frjálshyggjunnar sem kennir að „einkarekstur" sé ávalt góður og ríkisrekstur orsök alls hins vonda í heiminum. Stagast síðan á því síendurtekið eins og vélmenni. En í huga einkaránsfólksins skiptir eðli starfseminnar engu máli svo lengi sem hægt er að græða á henni.

Vegakerfið er í svo slæmu ástandi að ráðherra vegamála þarf nýjan Toyota-jeppa til þess að komast leiðar sinnar. Versni ástandið enn verður jeppanum vafalaust breytt hjá Arctic Trucks,[10] frekar en laga vegina. En komist ráðherrann leiðar sinnar eru „allir" ánægðir. „Lausnina" sér hann helst í vegatollum.

 Skólar eru fjársveltir og svo mætti áfram telja. Þetta er meðvituð stefna, rekin til þess greiða fyrir einkaránsvæðingu og opna leið fjárglæframanna, á kostnað almennings. Á meðan stefnan er rekin mun nýgengi fjárglæframennskunnar áfram aukast.

Frá aldamótunum 2000, og næstu átta árin, þótti enginn maður raunverulegur þátttakandi í samfélaginu nema hann stundaði fjárglæfra af kappi og skuldaði svo háar upphæðir að aldrei næðist að endurgreiða nema lítið brot. Þekktir frjálshyggjumenn ræddu fjálglega um einkavæðingu [einkaránsvæðingu] og gáfu frat í allt sem kalla mátti menningu. Sumir kváðust jafnvel ekki skilja hugtakið menning og spurðu hvort þar væri átt við „einhverjar sinfóníur og svoleiðis". Á þessum árum náði nýgengi fjárglæframennskunnar nýjum hæðum og jókst í réttu hlutfalli við aukin tækifæri til að stunda hana. Auk þess sem afreglun (deregulation) og eftirlitsleysi jók á vandann.

Nýlega bárust fréttir af afnámi gjaldeyrishafta. Aðgerðin hefur á sér skuggahliðar þótt vissulega gagnist hún lífeyrissjóðum til fjárfestinga erlendis. En afnámið gerir og fjárglæframönnum, innlendum og erlendum, kleift að koma fé úr landi.

[Afnám gjaldeyrishafta]

Saman héldu frændur fund,

fórna bíður dauðinn.

Kvótagreifa kætir stund,

kraka til sín auðinn.

Þá er það tímanna tákn að vogunarsjóðir, og banki með vafasamt orðspor,[11] hafi nú eignast 30% hlut[12] í banka á Íslandi en slíkir sjóðir veðjuðu á hrunið og eignuðust í raun allt íslenska bankakerfið í kjölfarið.[13]

Megin ástæða þess hversu innviðir allir eru fjársveltir á Íslandi er sú að einkaránsfólkið tekur til sín óeðlilega stóran hluta af þjóðarkökunni. Útgerðarmenn fá einokaðan nýtingarrétt á auðlind í þjóðareign gegn algeru málamyndagjaldi, rafmagn til stórnotenda (stóriðju) er selt á undirverði, bankamenn ræna bankana innan frá, á formi bónusa og svo kallaðra „arðgreiðslna", og annað er eftir því. Með öðrum orðum, fjárglæframennskan er svo umfangsmikil að mjög lítið verður eftir til skiptanna handa almenningi á Íslandi. Auður, sem sannarlega tilheyrir íslensku þjóðinni, endar sem þýfi í vösum braskara og fjárglæframanna. Þetta eru vandamálin í hnotskurn og við þau verður vart búið mikið lengur.

Síðan er yfirleitt ekkert að marka loforð stjórnmálamanna fyrir kosningar. Þeir grípa margir fyrsta tækifæri til þess að ganga á bak orða sinna. Gott dæmi er vegaáætlunin sem samþykkt var síðastliðið haust á Alþingi. Lausnin gæti falist í „lögbindingu loforða", þannig að refsivert verði fyrir stjórnmálamenn að svíkja kjósendur. Þeir stjórnmálamenn sem ekki treysta sér til þess að gefa ábyrg loforð og standa við þau (almenningi til heilla en ekki fjárglæframönnum) verða þá væntanlega ekki kosnir.

Hins vegar er mjög líklegt að stjórnmálamenn myndu standa saman í andstöðu við slíka lagabreytingu, með öllum ráðum. En með þessu móti mætti skapa aðhald fyrir ábyrgðarlausa og ófyrirleitna lýðskrumara sem stundum rata inn á hið pólitíska svið, oft í umboði fjárglæframanna, eða tilheyra jafnvel sjálfir þeim hópi.

Nauðsynlegt er að efla forvarnir (efla siðfræðikennslu) og reyna eins og hægt er að draga úr líkum þess að fólk falli í gildru fjárglæfranna með tilheyrandi kostnaði fyrir samfélagið. Staðan nú bendir því miður til þess að nýgengi fjárglæfranna muni aukast á næstu árum.


 

[1] Sjá t.d.: Samstarfssamningur FME og saksóknara efnahagsbrota. (13. apríl 2007). FME.

https://www.fme.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettir/nr/239

[2] Fjárglæframaður er sá sem á einhvern hátt tengist fjárglæframennsku, hvort sem hann hefur hlotið dóm eða ekki fyrir athæfi sitt.

[3] Sjá t.d. Lenroot RK, Giedd JN. The changing impact of genes and environment on brain development during childhood and adolescence: initial findings from a neuroimaging study of pediatric twins. Development and Psychopathology. 20: 1161-75. PMID 18838036 DOI: 10.1017/S0954579408000552

[4] Sjá einnig 108 gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

[5] Fjöldi kærumála tvöfaldaðist á tveimur árum. (15. mars 2010). Visir.is. http://www.visir.is/fjoldi-kaerumala-tvofaldadist-a-tveimur-arum/article/2010699484021

[6] „Embætti sérstaks saksóknara hætti starfsemi í árslok 2015 en það starfaði á árunum 2009-2015 á grundvelli laga um embætti sérstaks saksóknara, nr. 135/2008." http://www.hersak.is/embaetti-serstaks-saksoknara/

[7] Heimild: Skýrsla nefndar um skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum. (Lögð fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013-2014.). https://www.althingi.is/altext/143/s/pdf/0549.pdf

[8] Svartletrun.

[9] Skýrsla nefndar um skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum. (Lögð fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013-2014.). https://www.althingi.is/altext/143/s/pdf/0549.pdf

[10] http://www.artictruks.com/

[11] Sjá t.d. http://www.corp-research.org/goldman-sachs

https://hendersonlefthook.wordpress.com/2014/07/04/goldman-sachs-a-criminal-enterprise/

[12] http://www.ruv.is/frett/vidskipti-med-taeplega-30-hlut-i-arion-banka

[13] Sjá t.d. http://www.worldfinance.com/infrastructure-investment/government-policy/failing-banks-winning-economy-the-truth-about-icelands-recovery

 


Bréf til síđunnarRSS Fréttaveita

Frá lesendum

26. Maí 2017

ALLIR AĐ GRĆĐA!

Ósköp er dapurlegt að fylgjast með Costco auglýsingabrellunni og hvernig landinn bregst alltaf eins við, beðið í röðum og fjölmiðlarnir síðan með beinar útsendingar og forsíðufréttir! Allt ókeypis fyrir verslunarkeðjuna.
Ég var að vonast til að vera í útlöndum eða á heiðum uppi til að forðast að þurfa verða vitni af niðurlægingu íslensku hópsálarinnar. Myndir voru birtar af ...
Jóel A.

26. Maí 2017

ÚTVATNAĐUR HAUS

Flugfélag Íslands fékk nýtt heiti
fáránlegt sýnist að mest öllu leyti
úr Íslensku máli
nú í ensku prjáli
Æ voru þeir með hausinn í bleyti.
Pétur Hraunfjörð

22. Maí 2017

BRASKARAR OLLU HRUNINU

Ætt´að láta eitthvað kjurt,
eftir stóra hnjaskið.
Leifsstöð vilja læða burt,
leggja undir braskið.
Kári

21. Maí 2017

ENGINN VANDI AĐ STELA ÍSLANDI

Ég las grein þína um landsöluna og vesaldóm ríkisstjórnarinnar í landsölumálum og hlustaði á ykkur Brynjar á Bylgjunni. Ég er sammála þér í hverju orði og fannst mér ég heyra á Brynjari að þetta væri farið að trufla pólitíska smavisku hans. En hvernig væri að þingið og ríkisstjórnin gerðu eitthvað í málinu? Á virkilega að láta auðkýfinga taka landið undan okkur? Það er nefnilega enginn vandi að stela Íslandi!
Jóhannes Gr. Jónsson

21. Maí 2017

KRJÚPIR ŢÚ AĐ TÁNUM

Kyssa vöndinn kallast það
krjúpir þú að tánum
Gárungar margir gera það
fylgir gróðahyggju-bjánum.
Pétur Hraunfjörð

20. Maí 2017

ÉG ER EKKI ÉG, ÉG ER ANNAR

Einhver var ég annar fyrr,
oft þá tókst að sanka.
Um mig hefur staðið styrr,
stal þó aðeins banka.
Kári

18. Maí 2017

LEIKRITS-UPPKASTIĐ LOKSINS FANN

Nú Ólafur segir sannleikann
er setið hefur í dankanum
Því leikritsuppkastið loksins fann
er leiddi til kaupa á bankanum.
...
Höf.
Pétur Hraunfjörð

13. Maí 2017

KERFINU TIL MÁLSBÓTA

Eitt verður að segjast kerfinu til málsbóta. Þegar einstaklingur í heimahúsi er orðinn verulega veikur fær hann alla þá bestu þjónustu sem hugsast getur. Heimsóknir jafnvel oft á dag og yfirsetu. Þessu má ekki gleyma í annars mjög þarfri umræðu um aðstoð við aldrað fólk í heimahúsum.
Sunna Sara

13. Maí 2017

LOKSINS!

Loksins er farið að afhjúpa eina mestu blekkingu síðari tíma. Okkur hefur verið talin trú um að verið sé að stíga risastór framfaraspor í þágu aldraðra með kerfisbreytingunni, allir heima. Svo kemur á daginn að þetta er engin lausn heldur syndaaflausn einsog þú orðar það svo ágætlega í gein þinni Ögmundur, því heima er fólkið skilið eftir bjargarlaust.
Jóel A.

10. Maí 2017

MINNA ÁLAG - MEIRI UMÖNNUN OG MEIRI ÁNĆGJA!

Ég er búin að bíða lengi eftir þessum fundi um heima-aðhlynningu aldraðra, uppáhaldsumræðuefni stórnmálamanna fyrir kosningar  en gleymdasta málefninu eftir kosningar. Ég tek undir með Sigríði E. hér á síðunni að þessi þjónusta er mjög góð hjá borginni svo langt sem hún nær en að hún verði að ná miklu lengra. Það þarf að fjölga verulega í því góða starfsliði sem sinnir þessari þjónustu. Það þarf að borga vel fyrir þessa vinnu en ekkert síður þarf að draga úr álgainu sem þessu starfi fylgir og það verður aðeins gert með fleira fólki. Með þessi móti yrðu ...
Sunna Sara



BSRBVGAlţingi

Póstlisti

Hér ađ neđan geturđu skráđ ţig á póstlista Ögmundar. Skráđir ađilar fá reglulega sent fréttabréf í tölvupósti.




Afskrá | Breyta skráningu

Frjálsir pennar

16. Maí 2017

Sigríđur Stefánsdóttir skrifar: ÉG FER Í STURTU A.M.K. EINU SINNI Á DAG OG NOTA HÁHRAĐA-TENGINGU ALLAN SÓLARHRINGINN

Þannig hef ég hugsað mér að hafa það svo lengi sem hægt er - með eða án aðstoðar.  Hve lengi er hægt er að halda þessari stöðu fer að sjálfsögðu eftir því hve miklu fjármagni er veitt til velferðarmála svo sem félagslegrar heimaþjónustu.  Það eru einkum tvær hugmyndir sem ég hef lengi staldrað við í sambandi við aðstoð við einstaklinga sem hafa þörf fyrir hana, þ.e. markmiðið að fólk skuli geta búið sem lengst á eigin heimili og að þjónustan skuli m.a. vera félagsleg.  Hvort tveggja er afar teygjanlegt, háð persónulegu mati, mannafla, launum og auðvitað fjármunum. Þurfi ég aðstoð við að komast í sturtu og geti fengið hana heima einu sinni í viku lít ég svo á að ég geti ekki búið heima - eða ættu ...

23. Apríl 2017

Sveinn Elías Hansson skrifar: VISTARBANDIĐ (kemur ţađ aftur?)

... Líkja má fólki sem ekki hefur efni á að kaupa húsnæði við jarðnæðislaust fólk á árum áður,  það var neytt í  vinnumennsku hjá bændum gegn húsaskjóli og fæði. Fyrirtæki eins og Vísir í Grindavík hafa keypt heilu blokkirnar undir starfsfólk sem var flutt frá Húsavík, þegar fiskvinnsla var þar lögð niður. IKEA hyggst reisa nýjar íbúðir fyrir starfsmenn sína, kísilverið á Bakka við Húsavík er að reisa íbúðir þar fyrir starfsmenn og svo mætti eflaust lengi telja. Hver er hin raunverulega hugsun bak við þessar aðgerðir fyrirtækjanna? Nú spyr eflaust einhver. Af hverju er maðurinn að velta þessari spurningu fyrir sér? ...

3. Apríl 2017

Einar Ólafsson skrifar: FÁTĆKT ER PÓLITÍSK ÁKVÖRĐUN

... Efnahagsástandið á Íslandi er nú með þeim hætti að enginn íbúi landsins ætti að þurfa að búa við fátækt. Með réttri stefnu, ákvörðunum og aðgerðum geta stjórnvöld komið í veg fyrir fátækt. Fátækt er því í raun pólitísk ákvörðun.
... það breytir því þó ekki að fyrir þá sem búa við efnislegan skort er það engin sárabót þótt þeir séu hlutfallslega færri hér en annars staðar, staða þeirra er jafn sár fyrir því. En á hinn bóginn skyldi maður ætla að það sé auðveldara að ráða bug á þessum vanda eftir því sem hlutfallið er lægra og því minni afsökun að láta það undir höfuð leggjast ... Þótt efnislegur skortur sé tiltölulega fátíður hér miðað við önnur lönd gefa niðurstöðurnar í skýrslu UNICEF sannarlega tilefni til viðbragða. ...

Slóđin mín:

Frjálsir pennar

Stjórnborđ

Forsíđa vefsins Stćkka letur Minnka letur Senda ţessa síđu Prenta ţessa síđu Veftré Hamur fyrir sjónskerta