Beint á leiđarkerfi vefsins

Frjálsir pennar

24. Mars 2017

Kári skrifar: NÝGENGI FJÁRGLĆFRA-MENNSKU Á ÍSLANDI

Frá aldamótunum 2000 og fram að hruni íslenska efnahagsundursins, árið 2008, mátti greina stóraukið nýgengi fjárglæframennsku á Íslandi. Nýgengið[1] minnkaði nokkuð fyrstu árin eftir hrun en fjárglæframönnum[2] hefur fjölgað mjög á nýjan leik. Er þess að vænta að Viðskiptaráð og Samtök atvinnulífsins láti sig málið varða.

Margt bendir til þess að sumt fólk þrói með sér ákveðna „fjárglæframenningu" enda virðast fjárglæfrar ganga meira í sumum fjölskyldum og sumum ættum en öðrum. Það er svo einnig umhugsunarefni hvort fjárglæframennska er líka genatengd að einhverju leyti. En vísindamenn telja sumir að umhverfisþættir í æsku hafi áhrif á gen og þroskun mannsheilans.[3] Það gæti skýrt hvers vegna fjárglæframennska gengur oft mann fram af manni, innan sömu fjölskyldna.

[Maður féll í fjárglæfragildru]

Fjárglæfranna féll í pytt,

ferleg sú er gildra.

Kemur þá í huga hitt,

hegðun meðal skyldra.

Margir eru fjárglæframenn þótt þeir hafi ekki sætt ákæru og vandinn nýgengisins því talsvert falinn. Tölfræðin sýnir hins vegar kærð brot. Vandinn er því í raun meiri en tölfræðin gefur til kynna. Á það við almennt að brot eru oft mun fleiri en fjöldi kæra segir til um. Auk þess sem kæra leiðir ekki ævinlega til ákæru og ákæra ekki ævinlega til sakfellingar fyrir dómstólum.[4]

Árið 2010 er haft eftir Helga Magnúsi Gunnarssyni, hjá efnahagsbrotadeild Ríkislögreglustjóra, að kærurmálum til embættisins hafi fjölgað frá 2007 til 2009, úr 58 málum í 133.[5]

Stofnun

Ný mál árið 2011

Embætti sérstaks saksóknara[6]

140

Fjármálaeftirlitið

31

Samkeppniseftirlitið

1

Skattrannsóknarstjóri

165

Tollstjóri

250

Samtals

623

Taflan sýnir fjölda skattalaga- og efnahagsbrota sem komu til rannsóknar árið 2011.[7]

     Eins og gefur að skilja, er fjárhagslegt tjón þjóðarbúsins verulegt af þessum sökum og byrðar almennings að sama skapi miklar. Því til sönnunar má benda á allmarga dóma íslenskra dómstóla eftir hrun þar sem nýgengi fjárglæfranna er staðfest.         Í skýrslu nefndar um skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum, og lögð var fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013-2014, segir m.a. svo: „Ljóst er að efnahagsbrot snúast að jafnaði um mun meiri fjárhaglega hagsmuni en aðrar tegundir brota[8] og af því leiðir að þau eru til þess fallin að valda meira tjóni en önnur brot."[9]

Er nú svo komið að þrátt fyrir verulegar gjaldeyristekjur þjóðarbúsins, vegna ferðamanna, eru innviðir samfélagsins allir meira og minna í niðurníðslu. Mikill fjárhagsvandi er í opinbera heilbrigðiskerfinu, á sama tíma og einkaránsfólk sækir í sig veðrið og hyggst stunda „einkarekinn sjúkrahúsrekstur" en láta þó almenning niðurgreiða starfsemina. Almenningi er ætlað að halda uppi „pilsfaldakapítalisma". Enda vilja „pilsfaldakapítalistar" „fyrirsjáanleika" í sínum rekstri, á sama hátt og útgerðarmenn sem hafa rænt kvóta þjóðarinnar og neita að skila honum. Því miður verða stjórnvöld að teljast afar ólíkleg til þess að gæta almannahagsmuna, hvað snertir heilbrigðiskerfi og aðra innviði, enda er ríkisstjórnin skipuð fólki sem einmitt styður einkaránsvæðingu og „pilsfaldakapítalisma" kröftuglega. En fólk skyldi gera sér ljóst að öll slík starfsemi er aldrei almenningi til heilla, heldur þvert á móti til þess hönnuð að færa fé frá almenningi og til einkaránsfólksins. Því fólki má líkja við gráðuga máva á Reykjavíkurtjörn sem allt ætla að gleypa. Það er bókstaflega ekki hægt að sjá það með öðrum augum (nema tala gegn betri vitund).

Þegar raunveruleg samkeppni er til staðar, eins og í millilandaflugi, leggur græðgisfólkið jafnvel til takmarkanir á flugi flugfélaga! Það vekur hins vegar upp áleitnar spurningar um evrópskan samkeppnisrétt. Samkeppni á vel við í flugi, þar sem mörg flugfélög tryggja hagstætt verð fyrir neytendur, en á hins vegar ekkert erindi inn í heilbrigðiskerfið þar sem fer fram gerólík starfsemi og ætti aldrei að vera á forsendum markaðslögmála (og alls ekki pilsfaldakapítalista). Einkaránsfólkið er beinlínis forritað (mætti kalla „gervigreind") með fræðum frjálshyggjunnar sem kennir að „einkarekstur" sé ávalt góður og ríkisrekstur orsök alls hins vonda í heiminum. Stagast síðan á því síendurtekið eins og vélmenni. En í huga einkaránsfólksins skiptir eðli starfseminnar engu máli svo lengi sem hægt er að græða á henni.

Vegakerfið er í svo slæmu ástandi að ráðherra vegamála þarf nýjan Toyota-jeppa til þess að komast leiðar sinnar. Versni ástandið enn verður jeppanum vafalaust breytt hjá Arctic Trucks,[10] frekar en laga vegina. En komist ráðherrann leiðar sinnar eru „allir" ánægðir. „Lausnina" sér hann helst í vegatollum.

 Skólar eru fjársveltir og svo mætti áfram telja. Þetta er meðvituð stefna, rekin til þess greiða fyrir einkaránsvæðingu og opna leið fjárglæframanna, á kostnað almennings. Á meðan stefnan er rekin mun nýgengi fjárglæframennskunnar áfram aukast.

Frá aldamótunum 2000, og næstu átta árin, þótti enginn maður raunverulegur þátttakandi í samfélaginu nema hann stundaði fjárglæfra af kappi og skuldaði svo háar upphæðir að aldrei næðist að endurgreiða nema lítið brot. Þekktir frjálshyggjumenn ræddu fjálglega um einkavæðingu [einkaránsvæðingu] og gáfu frat í allt sem kalla mátti menningu. Sumir kváðust jafnvel ekki skilja hugtakið menning og spurðu hvort þar væri átt við „einhverjar sinfóníur og svoleiðis". Á þessum árum náði nýgengi fjárglæframennskunnar nýjum hæðum og jókst í réttu hlutfalli við aukin tækifæri til að stunda hana. Auk þess sem afreglun (deregulation) og eftirlitsleysi jók á vandann.

Nýlega bárust fréttir af afnámi gjaldeyrishafta. Aðgerðin hefur á sér skuggahliðar þótt vissulega gagnist hún lífeyrissjóðum til fjárfestinga erlendis. En afnámið gerir og fjárglæframönnum, innlendum og erlendum, kleift að koma fé úr landi.

[Afnám gjaldeyrishafta]

Saman héldu frændur fund,

fórna bíður dauðinn.

Kvótagreifa kætir stund,

kraka til sín auðinn.

Þá er það tímanna tákn að vogunarsjóðir, og banki með vafasamt orðspor,[11] hafi nú eignast 30% hlut[12] í banka á Íslandi en slíkir sjóðir veðjuðu á hrunið og eignuðust í raun allt íslenska bankakerfið í kjölfarið.[13]

Megin ástæða þess hversu innviðir allir eru fjársveltir á Íslandi er sú að einkaránsfólkið tekur til sín óeðlilega stóran hluta af þjóðarkökunni. Útgerðarmenn fá einokaðan nýtingarrétt á auðlind í þjóðareign gegn algeru málamyndagjaldi, rafmagn til stórnotenda (stóriðju) er selt á undirverði, bankamenn ræna bankana innan frá, á formi bónusa og svo kallaðra „arðgreiðslna", og annað er eftir því. Með öðrum orðum, fjárglæframennskan er svo umfangsmikil að mjög lítið verður eftir til skiptanna handa almenningi á Íslandi. Auður, sem sannarlega tilheyrir íslensku þjóðinni, endar sem þýfi í vösum braskara og fjárglæframanna. Þetta eru vandamálin í hnotskurn og við þau verður vart búið mikið lengur.

Síðan er yfirleitt ekkert að marka loforð stjórnmálamanna fyrir kosningar. Þeir grípa margir fyrsta tækifæri til þess að ganga á bak orða sinna. Gott dæmi er vegaáætlunin sem samþykkt var síðastliðið haust á Alþingi. Lausnin gæti falist í „lögbindingu loforða", þannig að refsivert verði fyrir stjórnmálamenn að svíkja kjósendur. Þeir stjórnmálamenn sem ekki treysta sér til þess að gefa ábyrg loforð og standa við þau (almenningi til heilla en ekki fjárglæframönnum) verða þá væntanlega ekki kosnir.

Hins vegar er mjög líklegt að stjórnmálamenn myndu standa saman í andstöðu við slíka lagabreytingu, með öllum ráðum. En með þessu móti mætti skapa aðhald fyrir ábyrgðarlausa og ófyrirleitna lýðskrumara sem stundum rata inn á hið pólitíska svið, oft í umboði fjárglæframanna, eða tilheyra jafnvel sjálfir þeim hópi.

Nauðsynlegt er að efla forvarnir (efla siðfræðikennslu) og reyna eins og hægt er að draga úr líkum þess að fólk falli í gildru fjárglæfranna með tilheyrandi kostnaði fyrir samfélagið. Staðan nú bendir því miður til þess að nýgengi fjárglæfranna muni aukast á næstu árum.


 

[1] Sjá t.d.: Samstarfssamningur FME og saksóknara efnahagsbrota. (13. apríl 2007). FME.

https://www.fme.is/utgefid-efni/frettir-og-tilkynningar/frettir/nr/239

[2] Fjárglæframaður er sá sem á einhvern hátt tengist fjárglæframennsku, hvort sem hann hefur hlotið dóm eða ekki fyrir athæfi sitt.

[3] Sjá t.d. Lenroot RK, Giedd JN. The changing impact of genes and environment on brain development during childhood and adolescence: initial findings from a neuroimaging study of pediatric twins. Development and Psychopathology. 20: 1161-75. PMID 18838036 DOI: 10.1017/S0954579408000552

[4] Sjá einnig 108 gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

[5] Fjöldi kærumála tvöfaldaðist á tveimur árum. (15. mars 2010). Visir.is. http://www.visir.is/fjoldi-kaerumala-tvofaldadist-a-tveimur-arum/article/2010699484021

[6] „Embætti sérstaks saksóknara hætti starfsemi í árslok 2015 en það starfaði á árunum 2009-2015 á grundvelli laga um embætti sérstaks saksóknara, nr. 135/2008." http://www.hersak.is/embaetti-serstaks-saksoknara/

[7] Heimild: Skýrsla nefndar um skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum. (Lögð fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013-2014.). https://www.althingi.is/altext/143/s/pdf/0549.pdf

[8] Svartletrun.

[9] Skýrsla nefndar um skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum. (Lögð fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013-2014.). https://www.althingi.is/altext/143/s/pdf/0549.pdf

[10] http://www.artictruks.com/

[11] Sjá t.d. http://www.corp-research.org/goldman-sachs

https://hendersonlefthook.wordpress.com/2014/07/04/goldman-sachs-a-criminal-enterprise/

[12] http://www.ruv.is/frett/vidskipti-med-taeplega-30-hlut-i-arion-banka

[13] Sjá t.d. http://www.worldfinance.com/infrastructure-investment/government-policy/failing-banks-winning-economy-the-truth-about-icelands-recovery

 


Bréf til síđunnarRSS Fréttaveita

Frá lesendum

13. Apríl 2017

MINNIĐ OG ERFĐILEIKA-KAĐALLINN

Ólafur óskar eftir fundi
um Búnaðarbanka slag
því allt í einu eitthvað mundi
er minnið komið í lag?

Nú framtíð okkar fara með
frændurnir Bjarni og Bensi
...
Pétur Hraunfjörð

10. Apríl 2017

STÖRF AUGLÝST HJÁ SAMSKIPUM

...
Þeir auglýstu þarna störf
eftir fólki með gott orð
Hjá Samskip er söguleg þörf
fyrir sakarvottorð.
Pétur Hraunfjörð

9. Apríl 2017

HÁDEGISFUNDUR Á HÓTEL KEA

Ræddu mál af miklum hita
já meiriháttar fundur
Þarna var eins og allir vita
einmitt sjálfur Ögmundur.
Pétur Hraunfjörð

8. Apríl 2017

VILL AĐ REYKJAVÍKUR-BORG SVARI

Ég las grein þína um Iðnó og að borgin væri að fá nýjum rekstraraðilum húsið í hendur. Ég er leiklistarkona í efri aldursflokki og hef sitgið inn fyrir dyr í Iðnó fyrr og þá á sviðið, og síðar sem áhugamanneskja. Alltaf hefur Iðnó tekið vel á móti mér og í seinni tíð þakka ég það Margréti núverandi rekstraraðila. Þurfa fulltrúar okkar í stjórn Reykjavíkurborgar (sem ég jú kaus í síðustu kosningum) ekki að ...
Leikkona á besta aldri

8. Apríl 2017

MINNIĐ FARIĐ

Nú lygin mær frá Lómatjörn
hér leggst í undarlega vörn
gamla skarið
minnið farið
Alzheimers nú tekur törn.
Pétur Hraunfjörð

8. Apríl 2017

MNNISLEYSI VALGERĐAR

Minnið virðist Valgerðar,
vera oft með glöppum.
Tilfinningar tákngerðar,
í tímans dansi kröppum.
Kári

8. Apríl 2017

NÚ RĆĐUR KYLFA

Nú ræður kjaftur og kylfa
og kúvendum öllu þar
Reynum Ragnar í stað Gylfa
og rekum gamalt skar.
Okkur leiðist þar lyga rausið
sem launþegaforingjar tjá
Velgjörðar væntingum er ausið
en vanefndir allir sjá.
Pétur Hraunfjörð

7. Apríl 2017

Á BÓLAKAFI

Á bólakafi í blekkingum,
borgarstjórnin nú.
Hótel sér í hyllingum,
heillar mammonstrú.
Kári

4. Apríl 2017

HAFA LANDIĐ LEIKIĐ GRÁTT

Nú er vargöld valdamanna
verjumst öll í takt
Sjálfstæðismenn dæmin sanna
ei sofum á okkar vakt
Þeir hafa leikið landið grátt
lygin var ómæld ausin
Eignuðust allt smátt og smátt
og settu landið á hausinn.
Pétur Hraunfjörð

4. Apríl 2017

ŢAĐ HEFUR ŢÓ BREYST!

Sæll Ögmundur og þakka þér fyrir hnitmiðaða greiningu á kaupbraskinu í tengslum við Arion banka. Þessi skrif minna mig á öflug skrif þín I tengslum við einkavæðingu bankanna fyrir fimmtán til tuttugu árum. Þá vildu fáir hlusta og þú jafnvel úthrópaður. Það hefur þó breyst!
Jóhannes Gr. Jónsson 



BSRBVGAlţingi

Póstlisti

Hér ađ neđan geturđu skráđ ţig á póstlista Ögmundar. Skráđir ađilar fá reglulega sent fréttabréf í tölvupósti.




Afskrá | Breyta skráningu

Frjálsir pennar

23. Apríl 2017

Sveinn Elías Hansson skrifar: VISTARBANDIĐ (kemur ţađ aftur?)

... Líkja má fólki sem ekki hefur efni á að kaupa húsnæði við jarðnæðislaust fólk á árum áður,  það var neytt í  vinnumennsku hjá bændum gegn húsaskjóli og fæði. Fyrirtæki eins og Vísir í Grindavík hafa keypt heilu blokkirnar undir starfsfólk sem var flutt frá Húsavík, þegar fiskvinnsla var þar lögð niður. IKEA hyggst reisa nýjar íbúðir fyrir starfsmenn sína, kísilverið á Bakka við Húsavík er að reisa íbúðir þar fyrir starfsmenn og svo mætti eflaust lengi telja. Hver er hin raunverulega hugsun bak við þessar aðgerðir fyrirtækjanna? Nú spyr eflaust einhver. Af hverju er maðurinn að velta þessari spurningu fyrir sér? ...

3. Apríl 2017

Einar Ólafsson skrifar: FÁTĆKT ER PÓLITÍSK ÁKVÖRĐUN

... Efnahagsástandið á Íslandi er nú með þeim hætti að enginn íbúi landsins ætti að þurfa að búa við fátækt. Með réttri stefnu, ákvörðunum og aðgerðum geta stjórnvöld komið í veg fyrir fátækt. Fátækt er því í raun pólitísk ákvörðun.
... það breytir því þó ekki að fyrir þá sem búa við efnislegan skort er það engin sárabót þótt þeir séu hlutfallslega færri hér en annars staðar, staða þeirra er jafn sár fyrir því. En á hinn bóginn skyldi maður ætla að það sé auðveldara að ráða bug á þessum vanda eftir því sem hlutfallið er lægra og því minni afsökun að láta það undir höfuð leggjast ... Þótt efnislegur skortur sé tiltölulega fátíður hér miðað við önnur lönd gefa niðurstöðurnar í skýrslu UNICEF sannarlega tilefni til viðbragða. ...

24. Mars 2017

Kári skrifar: NÝGENGI FJÁRGLĆFRA-MENNSKU Á ÍSLANDI

Frá aldamótunum 2000 og fram að hruni íslenska efnahagsundursins, árið 2008, mátti greina stóraukið nýgengi fjárglæframennsku á Íslandi. Nýgengið[1] minnkaði nokkuð fyrstu árin eftir hrun en fjárglæframönnum[2] hefur fjölgað mjög á nýjan leik. Er þess að vænta að Viðskiptaráð og Samtök atvinnulífsins láti sig málið varða.
Margt bendir til þess að sumt fólk þrói með sér ákveðna „fjárglæframenningu" enda virðast fjárglæfrar ganga meira í ...  Í skýrslu nefndar um skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum, og lögð var fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013-2014, segir m.a. svo: „Ljóst er að efnahagsbrot snúast að jafnaði um mun meiri fjárhaglega hagsmuni en aðrar tegundir brota[8] og af því leiðir að þau eru til þess fallin að valda meira tjóni en önnur brot."[9] .Er nú svo komið að þrátt fyrir verulegar gjaldeyristekjur þjóðarbúsins, vegna ferðamanna, eru innviðir samfélagsins allir meira og minna í niðurníðslu. Mikill fjárhagsvandi ...

Slóđin mín:

Frjálsir pennar

Stjórnborđ

Forsíđa vefsins Stćkka letur Minnka letur Senda ţessa síđu Prenta ţessa síđu Veftré Hamur fyrir sjónskerta